Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy im. Witolda Gombrowicza w Ożarowie - Literatura, która porusza – refleksyjne spotkanie tuż przed świętami

Dyskusję rozpoczęto od książki, która została uhonorowana literacką nagrodą Nike w 2023 roku „Ten się śmieje, kto ma zęby”. Rozmowy zwolniły, stały się bardziej osobiste, chwilami wręcz intymne. Już pierwsze opinie klubowiczów pokazały, jak skrajnie różnie powieść  została odebrana. Część uczestników była zachwycona – mówiła o języku oszczędnym, ciętym, czasem wulgarnym oraz szorstkim, ale jednocześnie niezwykle trafnym podkreślając przede wszystkim jego oryginalność. Z drugiej strony pojawiły się głosy wyraźnej niechęci. Niektórzy klubowicze przyznawali, że styl książki był dla nich zbyt trudny, momentami wręcz męczący. Fragmentaryczność narracji, brak klasycznej fabuły czy oszczędność w prowadzeniu historii sprawiały, że trudno było im się w nią „zanurzyć”. Najciekawsze było jednak to, że nawet osoby krytyczne przyznawały, iż powieść zmusza do myślenia. Ponadto dużo uwagi poświęcono tematom starzenia się, ciała i samotności. Wypowiedzi często wychodziły poza literaturę – uczestnicy dzielili się własnymi refleksjami, doświadczeniami, a nawet obawami. Pojawił się też śmiech – trochę gorzki, trochę oczyszczający – kiedy mówiono o ironii i specyficznym humorze obecnym w książce.

Po krótkiej przerwie – przy herbacie i słodkościach – uczestnicy przeszli do drugiej pozycji „Księgarza z Kabulu”. Książka wywołała silne emocje. Niektórzy uczestnicy mówili o wstrząsie, jaki przeżyli, czytając o codzienności afgańskiej rodziny – o świecie tak odległym od ich własnego. Szczególnie dużo miejsca poświęcono sytuacji kobiet. Wypowiedzi były przejmujące: padały słowa o bezsilności, o trudności w zrozumieniu tak odmiennego porządku społecznego. Jednocześnie pojawiły się głosy bardziej powściągliwe, zwracające uwagę na to, że autorka patrzy na opisywaną rzeczywistość z perspektywy Europejki. Rozwinęła się żywa wymiana zdań – czy reportaż może być całkowicie obiektywny? Czy mamy prawo oceniać inne kultury według własnych norm? Rozmowa była intensywna, momentami pełna napięcia, ale prowadzona z dużym szacunkiem dla różnych opinii.

Pod koniec spotkania ktoś zauważył, jak bardzo te dwie książki się różnią, a jednocześnie jak mocno się uzupełniają. Jedna pokazuje świat zewnętrzny – odległy, pełen napięć kulturowych. Druga kieruje uwagę do wnętrza człowieka – jego ciała, emocji, samotności. To zestawienie nadało całemu spotkaniu głębi. Wychodząc z biblioteki, uczestnicy zabierali ze sobą nie tylko przemyślenia o przeczytanych książkach, ale też poczucie mile spędzonego czasu.